Nhìn lại Bộ kinh Pháp Hoa sau nhiều năm tu học

Nam Mô Diệu Pháp Liên Hoa Kinh.
Kính thưa quý đạo hữu,

Người viết đã lặng người rất lâu khi xem video YouTube với lời phát nguyện thọ trì kinh Pháp Hoa do Thầy Trụ Trì Tu Viện Quảng Đức TT Thích Nguyên Tạng post online qua Viber của Cụ Bà Tâm Thái ( thân mẫu HT Viện chủ tu viện Quảng Đức Thích Thông Mẫn, TT Trụ trì Thích Nguyên Tạng và Ni Sư Thích Nữ Tâm Vân tri khách tu viện Quảng Đức ) dù Cụ Bà Tâm Thái nay đã 94 tuổi hạc.

Thật ra từ lâu con đã biết tụng Kinh Pháp Hoa không phải là để được ban phát phước lành từ bên ngoài, mà là để đánh thức vị Phật ở bên trong của mình.

Con cũng được khuyên nhủ từ những vị đạo sư qua pháp thoại hoặc chính tự thân các Ngài (qua sự thân cận bậc hiền trí ) nhắc nhở con rằng : “Đừng lo lắng nếu đôi lúc chúng ta chưa hiểu hết nghĩa lý, cũng đừng áp lực phải tụng thật nhiều phẩm kinh. Mỗi chữ, mỗi câu kinh được thốt ra bằng tâm thành kính chính là một cái chạm nhẹ vào viên ngọc quý trong tâm mình. Hãy tụng kinh bằng tâm thế của một người con đang trở về nhà nhận lại gia tài, chứ không phải một người khách đi qua đường đọc sách. Hãy để lời kinh bước ra khỏi trang giấy, biến thành nụ cười bao dung, ánh mắt từ bi và đôi tay giúp đỡ con cháu, bạn đạo hằng ngày. Đó mới chính là sự ‘Ngộ Nhập’ viên mãn nhất”.

Tuy vậy trong suốt 15 năm tu học tại gia, con chưa bao giờ một mình đọc trọn bộ kinh liên tiếp mà thường cùng các bạn đạo đến chùa mỗi tối, trước để cầu siêu thân nhân sau đọc mỗi phẩm một đêm . Và tính đến nay con chỉ lướt tụng như thế, và trọn bộ chỉ đủ 5 lần, rồi kể từ đó con lại xao nhãng đi tìm tri thức bên ngoài mà quên hẵng bộ kinh này.

Kính xin sám hối cùng quý đạo hữu và chính tự thân con.

Và đến hôm nay, để tán thán và tùy hỷ công đức cùng cụ bà Tâm Thái, cả tuần nay con đã xem lại Cẩm nang học tập mà từ lâu còn đã ghi chép về Kinh Pháp Hoa, bỗng rơi lệ vì ngỡ ngàng nhận ra Kinh Pháp Hoa thuộc hệ tư tưởng Đại thừa tối thượng và sở hữu một tầng triết lý vô cùng thâm sâu.

Hơn thế nữa kinh Pháp Hoa không chỉ là một tác phẩm triết học Phật Giáo vĩ đại mà Cốt lõi kinh và mục đích cuối cùng “KHAI, THỊ, NGỘ , NHẬP PHẬT TRI KIẾN “ là lời tuyên bố mang tính chuyển hoá: “ Mọi chúng sinh đều có khả năng thành Phật , và mục đích của sự giáo hóa đó là “Khai mở Phật tri kiến” và Phật tri kiến chính là nền tảng Giác Ngộ và điều Đức Phật muốn chỉ dạy là : “Làm sao chúng ta nhận ra được bản tính giác ngộ vốn không sinh không diệt và bộ kinh này với những ẩn dụ đã dẫn dắt người thọ trì đọc tụng quay về với tự tính thanh tịnh vốn có”.

Ngoài ra con cũng chiêm nghiệm được rằng ” NHẬP PHẬT TRI KIẾN “, không phải là hiểu , không phải là đồng ý, cũng không phải là chứng minh mà là TOÀN BỘ đời sống của chúng ta đã trở thành một biểu hiện của Phật Tri kiến ( có nghĩa là chúng ta không còn đi tìm Phật bên ngoài nữa mà phải sống bằng Phật tri kiến vốn sẵn đủ của chúng ta).

Cũng cần nhận định thêm rằng , khi Đức Phật nói KHAI, THỊ ,NGỘ, NHẬP Phật tri kiến, Ngài không chỉ đây là 4 bước của 1 học thuyết mà Ngài muốn chúng sinh phải nhận ra 4 tầng chuyển hóa chính trong con người mình để thực hành. Đó là:

1. Khai (Mở ra cái thấy biết sai lầm)
Hành động: Nhận diện và gạt bỏ các định kiến, hoài nghi tiêu cực hoặc sự bám chấp vào thế giới ảo.

2. Thị (Chỉ bày thực tại)
Hành động: Nhìn thẳng vào bản chất của tâm mình, thấy rõ cả những hạt giống xấu (giận dữ, ghen tị) và hạt giống tốt (yêu thương, bao dung).

3. Ngộ (Tự mình nhận ra, thấu hiểu)
Hành động: Trực nhận rằng các phiền não, lo âu chỉ là lớp bụi bên ngoài, còn bản tính chân thật của bạn vốn luôn bình yên và sáng suốt.

4. Nhập (Sống trọn vẹn với cái thấy đó)
Hành động: Duy trì trạng thái tỉnh thức và ứng dụng những gì đã học vào mọi hành vi ứng xử một cách tự nhiên, không khiên cưỡng.

Và có lẽ vì vậy mà Kinh Pháp Hoa không chỉ là một bộ kinh để nghiên cứu, mà còn là một lời mời: đừng chỉ tìm chân lý ở bên ngoài, hãy để chân lý khai mở ngay trong chính tâm mình.

Và nếu Kim Cang giống như gươm bén chặt đứt mọi chấp trước, thì Pháp Hoa giống như mặt trời. Khi mặt trời mọc, ta không cần phải kéo từng cánh hoa sen nở; chỉ cần có ánh sáng, hoa tự mở và Pháp Hoa đặt ra một chân trời khác.

Đó là đánh thức sự bình đẳng tuyệt đối và khả năng tự khai phóng của con người.

Đó là chân lý “Con người không nhỏ bé, bên trong chúng ta là cả một vũ trụ vĩ đại đang chờ được đánh thức”. Pháp Hoa đã đẩy con người lên vị trí tối thượng. Phật không phải là đấng tạo hóa ban phát, Ngài chỉ “khai thị” để chúng sinh tự thức tỉnh “viên ngọc quý trong chéo áo” (Phẩm Thí dụ). Mỗi người phải tự đi bằng đôi chân của mình để đạt đến Phật quả.

Và với Phẩm phương tiện – Quy tam thừa về Nhất thừa ( Các giáo pháp trước đó (Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát ) chỉ là những “phương tiện thiện xảo” (hóa thành) để dẫn dắt chúng sinh tiến dần đến đích đến duy nhất là Phật thừa.

Cũng như trong phẩm Tin giải – “Con người vốn có trí tuệ Như Lai nhưng bị vô minh, tiền tài, danh vọng che lấp, giống như gã cùng tử lang thang khổ sở mà không biết mình là con vị trưởng giả giàu có”.

Một điều mà trước đây với sở tri chướng của mình con đã tự hỏi “ Tụng như học thuộc lòng mỗi ngày một phẩm thì có ích không? ”

Nay sau nhiều năm tu tập con đã tìm ra câu trả lời dưới lăng kính tâm linh Đại Thừa “ Có ích lợi rất lớn, nhưng ở những tầng mức tâm thức khác nhau ” Đó là “Huân tập” và “Chuyển hóa nghiệp thức”.

Trong truyền thống Đại Thừa, việc tụng kinh không chỉ đơn thuần là để hiểu nghĩa đen của câu chữ ngay lập tức, mà là một phương pháp tu hành tâm linh có công năng chuyển hóa sâu sắc:

– Không phân biệt căn cơ nhờ Nhất Thừa: Kinh Pháp Hoa khẳng định giáo pháp của Phật là dòng mưa lớn che phủ khắp mọi loài (Phẩm Dược thảo dụ). Cây lớn, cây nhỏ, cỏ cây đều nhận được lượng nước phù hợp với căn tánh của mình.

Người trí hiểu theo cách của người trí, người chưa thông hiểu tụng kinh bằng tâm thành kính vẫn nhận được sự gia trì và gieo chủng tử lành.

– ức mạnh của Sự Huân Tập (Năng lực tích lũy): Tụng kinh hằng ngày như việc nước chảy đá mòn. Dù miệng đọc như học thuộc lòng nhưng tâm đang được bao bọc bởi lời kinh tiếng kệ, giúp ngăn chặn ba nghiệp (thân, khẩu, ý) không phạm lỗi trong lúc tụng.

Đọc đi đọc lại nhiều lần, đến một ngày gặp duyên cớ thích hợp trong đời sống, lời kinh bỗng nhiên “bừng sáng” trong tâm trí, giúp hành giả ngộ ra chân lý.

– Còn theo khái niệm vô thức, việc tụng kinh Pháp Hoa hằng ngày, dù ý thức chưa hiểu hết, chính là quá trình đưa các hình ảnh vĩ đại (như Tháp Đa Bảo hiện ra, ánh sáng của Đức Phật quét qua muôn thế giới) vào sâu trong Tàng thức (A-lại-da thức).

Các biểu tượng này dần dần thay thế các hạt giống tiêu cực (tham, sân, si) ẩn sâu bên trong tâm thức con người.

-Việc lặp đi lặp lại -Khi các Phật tử tụng kinh đều đặn như một phản xạ tự nhiên (học thuộc lòng), dòng suy nghĩ lăng xăng, lo toan cơm áo gạo tiền hằng ngày tạm thời bị cắt đứt. Việc lặp đi lặp lại âm thanh tụng kinh tạo ra một tần số rung động bình an, đưa tâm trí vào trạng thái định (Meditation).

Tuy nhiên nếu không thực hành thì dù có ích lợi lớn, nhưng nếu mãi mãi chỉ dừng lại ở việc đọc thuộc lòng mà không áp dụng vào đời sống, hành giả sẽ rơi vào cái bẫy của “Phương tiện” mà quên đi “Cứu cánh”.

Do vậy Lời kinh phải bước ra đời sống: Kinh Pháp Hoa quý báu ở tinh thần Bồ Tát đạo. Nếu tụng phẩm Quán Thế Âm mà ra đời không khởi tâm từ bi cứu khổ, tụng phẩm Thường Bất Khinh Bồ Tát mà ra đời vẫn khinh khi, tranh chấp với người khác, thì việc tụng kinh chỉ mới dừng lại ở mức gieo phước đức nhỏ, chưa thể đạt đến mục đích tối hậu là “Khai thị ngộ nhập Phật tri kiến”.

Lời kết:

Điều con học lại bộ Kinh Pháp Hoa đã mang đến một tinh yếu rằng : “Đức Phật không mong con người trở thành người tin Phật; Ngài mong con người khai mở được trí tuệ và lòng từ bi vốn có để sống trọn vẹn với chính mình và với mọi người”.

Từ sự phát nguyện thọ trì của Cụ Bà Tâm Thái ở 94 tuổi đã cho phép con ghi nhận thêm vài điều hữu ích khi qua 70 tuổi như sau :

Khi đã qua độ tuổi trên 70, dù não bộ bước vào giai đoạn lão hóa tự nhiên, khả năng tiếp thu kiến thức mới và tư duy logic phức tạp sẽ giảm sút rõ rệt. Tuy nhiên, trí óc của người cao niên hoàn toàn vẫn minh mẫn ở một khía cạnh khác: Sự trải nghiệm và Trực giác tâm linh.

Người già không cần phân tích triết học gì cả, cái họ cần là sự bình an, giản dị và ứng dụng được ngay vào thực tế đối diện với tuổi già, bệnh tật.

Do đó có vài điều con đã vạch ra cho mình để có thể uyển chuyển như sau :

1- Nếu người lớn tuổi thường dễ mệt mỏi, mắt mờ và khó tập trung lâu. Thay vì ép buộc tụng trọn vẹn một phẩm dài mệt nhoài, hãy áp dụng nguyên lý: Tụng thuộc lòng câu cốt lõi.

Cách làm: Khi tụng một phẩm, hãy chọn ra đúng 1 câu kinh ngắn dễ nhớ nhất trong phẩm đó để làm “kim chỉ nam” cho cả ngày.

Ví dụ (Phẩm Thường Bất Khinh): Thay vì nhớ toàn bộ phẩm, cụ ông cụ bà chỉ cần nhớ đúng câu: “Tôi không dám khinh quý ngài, vì quý ngài đều sẽ thành Phật”.

Lúc ấy bộ não người cao niên không bị quá tải.

Lời kinh ngắn gọn sẽ tự động lặp đi lặp lại trong tâm trí họ suốt cả ngày một cách tự nhiên.

2-Hơn thế nữa theo Carl Jung, vô thức của người già phản ứng rất mạnh với hình ảnh và biểu tượng hơn là chữ viết hay lý luận logic.

Cách làm: Sau khi tụng xong, hướng dẫn các cụ nhắm mắt lại 1-2 phút, tưởng tượng về một hình ảnh đẹp đẽ, phóng khoáng trong phẩm kinh vừa đọc.

Ví dụ (Phẩm Hiện Bảo Tháp): Tưởng tượng có một ngôi tháp bằng báu vật khổng lồ, tỏa ánh sáng ấm áp đang hiện ra ngay trong phòng tụng kinh và bao bọc lấy mình.

Lợi ích: Tư duy bằng hình ảnh giúp kích hoạt vùng não sáng tạo, mang lại cảm giác hỷ lạc, an tâm, loại bỏ nỗi sợ hãi về bệnh tật hay cái chết vốn thường trực ở tuổi xế chiều.

Và sau cùng người viết nhớ đến lời dặn của HT Thích Trí Tịnh “ chỉ cần học thuộc Phẩm Phương Tiện là dần hiểu hết ý nghĩa Kinh Pháp Hoa “.

Trộm nghĩ điều này rất hợp lý vì nếu Kinh Pháp Hoa là một tòa lâu đài vĩ đại, thì Phẩm Phương Tiện chính là chiếc chìa khóa vạn năng. Phẩm này đưa ra tuyên ngôn chấn động nhất của toàn bộ hệ thống Đại thừa: “Khai, Thị, Ngộ, Nhập Tri Kiến Phật”. Đức Phật xuất hiện ở đời chỉ vì một đại sự nhân duyên duy nhất: Mở ra (Khai), chỉ cho thấy (Thị), giúp chúng sinh nhận ra (Ngộ) và sống trọn vẹn (Nhập) với cái thấy biết sáng suốt, thanh tịnh sẵn có bên trong mỗi người.

Khi chúng ta thuộc lòng phẩm này, hãy luôn nắm giữ cái cốt tủy: Mục đích cuối cùng của tu tập là để trở thành Phật, chứ không phải để cầu xin phước báu nhỏ nhoi.

Hơn thế nữa thực tướng vạn pháp trong Phẩm Phương Tiện, đã được Đức Phật đúc kết bản chất của vũ trụ qua hệ thống “Thập Như Thị” (Như thị tướng, như thị tính, như thị thể, như thị lực, như thị tác, như thị nhân, như thị duyên, như thị quả, như thị báo, như thị bản mạt cứu cánh đẳng).

Đây chính là bức tranh toàn cảnh về Tánh Không và Duyên Khởi. Nó giải thích cách một hiện tượng từ lúc hình thành (tướng, tính) cho đến khi chịu tác động (nhân, duyên) và dẫn đến kết quả (quả, báo).

Khi thuộc lòng đoạn này, tâm trí chúng ta sẽ tự động vận hành theo tư duy nhân quả và tánh không mỗi khi đối diện với các sự vật, hiện tượng trong đời sống.

Và lợi ích sau cùng là : Nguyên lý “Phá chấp” để đi vào Chánh pháp.

Phẩm Phương tiện giải thích rằng tất cả những giáo lý trước đó (như Thanh văn, Duyên giác) chỉ là “phương tiện” – giống như chiếc xe dê, xe hươu để dụ đứa trẻ ra khỏi nhà lửa.

Mục đích cuối cùng của Phật là ban cho chúng sinh chiếc “Xe trâu trắng lớn” (Nhất Phật thừa).

Học thuộc phẩm này giúp chúng ta có một tư duy vô cùng cởi mở (khai phóng).

Chúng ta sẽ không còn bị kẹt vào hình thức, không chấp trước vào các phương pháp tu tập cứng nhắc, mà hiểu rằng mọi pháp môn đều là phương tiện để đưa ta về với Phật tính thanh tịnh.

Phải chăng thuộc lòng Phẩm Phương Tiện giống như bạn mang theo một bản đồ bỏ túi.

Kính trân trọng chúc mừng Cụ Bà Tâm Thái và những ai đang muốn thực hành việc thuộc lòng Phẩm Phương tiện hoặc đọc mỗi ngày một câu tinh yếu của mỗi phẩm đều sẽ được tràn đầy hỷ lạc , và định tĩnh sáng suốt để tìm được viên ngọc trong chéo áo của mình.

Kính xin có bài thơ kính tặng cụ Bà Tâm Thái và con sẽ nguyện như thế này trước mỗi phẩm kinh :

LỜI NGUYỆN TRƯỚC TRANG KINH

Con quỳ xuống trước Phật đài thanh tịnh,
Gác ngoài sân bao lo nghĩ, muộn phiền.
Khói hương trầm quyện lòng con định tĩnh,
Mở trang kinh, mở một khoảng trời yên.
Thân con đây, xin hóa thành khoảng trống,
Rộng bao la như sa mạc, như trời.
Để lời Phật như mưa nguồn gió lộng,
Thấm vào tâm, làm mát dịu cuộc đời.

Con nguyện buông những bám chấp, sai lầm,
Nhìn vạn pháp tựa làn mây bay thoáng.
Không còn kẹt vào danh tướng thăng trầm,
Tâm Tánh Không soi cuộc đời tươi sáng.
Trong mỗi chữ, con tìm về Phật tính,
Nhận ra mình và muôn loài đồng nhau.
Xóa bản ngã đầy kiêu căng, ngộ nhận,
Để xót thương từng số phận khổ đau.

Cúi xin Phật ban năng lượng từ bi,
Cho trí tuệ trong con được hiển bày.
Để mỗi bước chân con trên đường đi,
Đều nở hoa sen giữa cõi đời này.

Sydney 6/7/2026
Phạt tử Huệ Hương