Buông bỏ sở tri chướng-Đừng gồng thành Học Giả

CẢM NHẬN CỦA MỘT NGƯỜI HỌC KINH HOA NGHIÊM

“Một là tất cả, tất cả là một”. Trong Pháp giới trùng trùng duyên khởi của Kinh Hoa Nghiêm, mọi hiện tượng, tư tưởng và căn cơ đều soi chiếu vào nhau như mạng lưới hạt châu của Thiên Đế.

Hành trình cầu đạo của Thiện Tài Đồng Tử đi qua các vị Thiện Tri Thức không chỉ giới hạn trong kinh điển, mà còn hiển hiện sinh động qua các vĩ nhân, triết gia và những đỉnh cao công nghệ của nhân loại ở mọi thời đại.

Người viết khi học Phẩm Nhập Pháp Giới trong kinh Hoa Nghiêm luôn tâm niệm rằng việc mình học sẽ giúp mở ra một thế giới quan không phải để tìm kiếm sự khác biệt, mà để chứng kiến một màn khiêu vũ đại đồng của trí tuệ: Nơi lý tính toán học chặt chẽ của phương Tây bắt tay cùng sự định tĩnh của phương Đông; nơi thuật toán chuẩn xác của thời đại mới gặp gỡ pháp môn công xảo ngàn năm.

Khi tâm trí không còn bị trói buộc bởi danh tự hay lăng kính tôn giáo, mỗi triết gia đều là một vị Thiện Tri Thức, và chính mỗi pháp môn thành tựu của vị thiện tri thức chính là một bước chân “Nhập Pháp Giới” đầy hoan hỷ của một hành giả muốn tu học để an lạc.

Hơn thế nữa khi đọc Phẩm Nhập Pháp Giới trong Kinh Hoa Nghiêm, hành trình cầu đạo của Thiện Tài Đồng Tử với các vị Thiện Tri Thức thực sự mang tầm vóc vĩ mô, bất khả tư nghì. Mỗi một vị Thiện Tri Thức đều là một Biểu pháp – tức là hình tượng hóa một tầng tâm thức hoặc một phương tiện độ sinh.

Người học có thể cảm thấy ngợp, thấy mình “không đủ khả năng” là một trạng thái tâm lý rất tự nhiên và thực tế Việc học từ họ không có nghĩa là chúng ta phải ngay lập tức biến thành họ, mà là học tinh thần của họ: và phải đi từng bước chứ không phải “nhảy vọt”.

Các vị Bồ Tát trong phẩm này đã trải qua muôn vàn kiếp tu hành để đạt đến Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng. Chúng ta không cần phải là một Bồ Tát siêu phàm để học Kinh Hoa Nghiêm.

Tuy nhiên hiện tại chúng ta đang ở vị trí của một phàm phu bắt đầu học đạo, do đó:

– Không thể so sánh: Lấy cái quả vị vĩ đại của các Ngài để ép bản thân phải làm được ngay là điều không tưởng. Ngay cả Thiện Tài Đồng Tử cũng phải đi qua từng vị, học từng bài học, chứ không thể gặp vị đầu tiên mà chứng ngay quả vị cuối cùng.

– Cần học theo khả năng: Nếu bất cứ Thiện tri thức nào cho chúng ta cảm giác gần gũi, thực tế và có thể áp dụng được (như làm việc thiện, giúp đỡ mọi người xung quanh trong khả năng của một cư sĩ), thì hãy tập trung thực hành theo hạnh nguyện của Ngài là rất tốt và vô cùng thiết thực.

Do vậy người học hãy tiếp tục “đọc và hiểu” nhưng ngừng áp lực phải làm theo. Hãy cứ làm một người cư sĩ bình thường, học cách chia sẻ, học cách làm chủ tri thức. Đi rất chậm nhưng vững chắc thì một ngày nào đó, những phẩm hạnh cao hơn tự khắc sẽ không còn quá xa vời.

– Về mặt thực hành: chúng ta hoàn toàn có thể chọn dừng lại ở tầng mức của vị thiện tri thức thích hợp để áp dụng vào cuộc sống đời thường. Tu học là để an lạc, nếu việc cố noi theo các tầng cao hơn khiến chúng ta cảm thấy tự ti, thối chuyển tâm bồ đề, thì hãy gói gọn lại trong tầm tay là bước đi trí tuệ.

– Về mặt tri kiến: khi tiếp tục đọc hết hành trình của Thiện Tài sẽ giúp chúng ta mở rộng tầm nhìn (vạn cảnh pháp giới).

Biết được cái đích xa xôi của Bồ Tát đạo lớn lao như thế nào để ta nuôi dưỡng tâm khiêm hạ, dẹp bỏ bản ngã và gieo một “hạt giống” (chủng tử) Bồ Đề cho tương lai, dù kiếp này ta chưa làm được, nhưng biết chọn điều mình thật sự có thể sống, cũng như không phải vị thiện tri thức nào cũng để ta bắt chước. Có vị để ta chiêm nghiệm, có vị để ta kính ngưỡng, và có vị mới thật sự đủ gần để ta biến thành phương châm sống.

Người viết sau khi nghiên cứu và học xong đến Trưởng giả Pháp Bửu Kế , vị Thiện tri thức thứ 15 của Thập Hạnh mà toàn bộ chặng đường này chính là sự thực hành đỉnh cao của Đồng Sự Nhiếp trong Tứ Nhiếp Pháp. (Đồng Sự Nhiếp) nghĩa là hòa mình vào cuộc đời, sống chung, làm việc chung và dùng chính thân giáo để chuyển hóa quần chúng)đã quyết định dừng lại tại đây vì biết khả năng mình chỉ có thể học hỏi và áp dụng cách dùng chính cuộc sống đời thường để làm đạo….hơn là càng hiểu nhiều tạo thêm sở tri chướng.

Kính mời quý đạo hữu nhìn lại cả 5 vị này: Họ là kỹ sư, nhà khoa học (Tự Tại Chủ), cư sĩ, doanh nhân (Cụ Túc, Minh Trí, Pháp Bảo Kế) sống ngay trong lòng xã hội chứ không trốn lặng lẽ ở nơi xa xăm. Trộm nghĩ đó chính là tinh thần “Hòa quang đồng trần” (hòa ánh sáng vào bụi bặm) – đỉnh cao của Đồng Sự Nhiếp.

11- Tỳ-kheo Thiện Kiến (Sơ Hạnh: Hoan Hỷ Hạnh)

– Hình ảnh: Ngài thong dong kinh hành trên đỉnh núi, mắt nhìn khắp bốn phương.

– Cốt lõi ứng dụng: Tầm nhìn bao dung. Bước vào xã hội với đôi mắt sáng suốt, chỉ nhìn vào điểm tốt của người khác để khơi dậy niềm vui, không định kiến, không phán xét bừa bãi.

12- Đồng tử Tự Tại Chủ (Nhị Hạnh: Nhiêu Ích Hạnh)

– Hình ảnh: Một người trẻ tuổi am tường y học, toán thuật, kiến trúc, công nghệ.

– Cốt lõi ứng dụng: Tri thức thực tế. Muốn giúp đời thì không thể nói suông. Phải giỏi chuyên môn, thấu hiểu công nghệ và văn hóa để giải quyết các vấn đề thực tế của cộng đồng.

13. Ưu-bà-di Cụ Túc (Tam Hạnh: Vô Sân Hận Hạnh – Giai đoạn 1)

– Hình ảnh: Người nữ cư sĩ ngồi bên chiếc bát nhỏ, ban phát thức ăn vật dụng vô tận.

– Cốt lõi ứng dụng: Năng lượng cho đi. Nuôi dưỡng một nội tâm trọn vẹn, giàu có để sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ người yếu thế một cách vô tư, không mưu cầu danh lợi cá nhân.

14. Cư sĩ Minh Trí (Tam Hạnh: Vô Sân Hận Hạnh – Giai đoạn 2)

– Hình ảnh: Vị cư sĩ đứng ngay giữa ngã tư đường sầm uất, ồn ào.

– Cốt lõi ứng dụng: Bất động giữa thị phi. Đứng ở nơi phức tạp nhất của xã hội nhưng giữ được cái đầu lạnh và trái tim ấm. Hiểu bản chất con người để không nổi giận trước búa rìu dư luận.

15. Trưởng giả Pháp Bảo Kế (Tứ Hạnh: Vô Tận Hạnh / Hằng Thuận Chúng Sanh)

– Hình ảnh: Ngôi nhà nhiều tầng, mỗi tầng chứa một loại trân bảo phù hợp nhu cầu từng người.

– Cốt lõi ứng dụng: Linh hoạt ứng biến. Tùy thuận và thấu hiểu nhu cầu của từng đối tượng trong xã hội. Người cần vật chất cho vật chất, người cần tri thức cho tri thức, không áp đặt máy móc.

Lời Kết:

Đừng học để thành học giả.
mãi gom chữ nghĩa dựng một ngọn tháp cao
Chỉ học để một ngày giữa cuộc đời náo động
một điều đã hiểu có thể cứu mình khỏi một điều sai.

Thiện Kiến dạy cách nhìn rộng,
đừng vội đóng khung một con người
Tự Tại Chủ khuyên làm giỏi một việc,
mà đừng để cái giỏi nuôi lớn cái tôi.

Minh Trí là biết chọn
biết khi nào bước tới, khi nào nên dừng.
Học Bát Nhã buông cả điều mình chấp đúng
Ba-la-mật biến hiểu biết thành hành động.

Tự nhủ không cần leo hết mọi ngọn núi
Chỉ cần bước vững trên con đường mình đi
Không gồng lên thành một người cao cả,
Chỉ âm thầm làm người tử tế hơn hôm qua.

Đông Tây gặp nhau trong một đời sống
Kinh điển gặp trải nghiệm giữa nhân gian.
Học bao nhiêu không quan trọng
bằng sống được bao nhiêu —
vừa sức để sống
không gồng lên để thành học giả.
Và buông bỏ được sở tri chướng

Huệ Hương