Tâm viên, Ý mã – Quán Tâm…

“Tâm viên, Ý mã”

Bạn ơi !
Nhớ đừng cho “Ý phát cuồng tung vó” nhé
Có lẽ năm Bính Ngọ này nên tìm đọc Tăng Chi kinh
Nhiều bài cần suy ngẫm cho tu tập của mình (1)
Để làm sao thuần phục “Tâm viên, Ý mã”!

Đức Phật thường nhấn mạnh đây là lộ trình vất vả
Từ con ngựa hoang
dẩn dần “dễ dạy bảo, đúng đường”
Do người chủ biết cách điều khiển dây cương
Còn phải biết thuần phục chúng thành ngựa quý

Có câu danh ngôn “chiếc đinh móng ngựa” của Benjamin Franklin, rất thâm thuý (2)
Từ đó rút ra những nguyên tắc vàng
Để xây dựng và duy trì các mối quan hệ nhẹ nhàng
Lại bền vững dựa trên sự tỉ mỉ và nhất quán!
Hiểu rằng mỗi người là một “mắt xích” quan trọng trong đời, chớ tạo thêm ai oán

Sống ở đời, đôi khi chỉ
cần giữ đức tính “Biết xấu hổ với lỗi lầm” (Tàm quý)
Và “Sống thẳng thắn” là đã nhẹ nhõm yên tâm
Tuy vậy cần bảo đảm niềm đam mê và khát vọng (3)
Để tránh khỏi trầm cảm và tuyệt vọng

Huệ Hương

(1) Kinh Kesi (thuộc Kinh Tăng Chi Bộ), nơi Đức Phật đối thoại với một người huấn luyện ngựa tên là Kesi.
Hoặc trong một bài kinh khác (Kinh Gậy Thúc Ngựa), Đức Phật còn ví dụ về 4 loại ngựa tượng trưng cho 4 hạng người có căn cơ khác nhau (từ người chỉ cần thấy bóng gậy đã biết chạy, đến người phải đợi gậy chạm vào xương mới tỉnh ngộ).
(2) Vì thiếu một chiếc đinh mà mất chiếc móng ngựa; vì thiếu một chiếc móng ngựa mà mất con ngựa; và vì thiếu một con ngựa mà mất người cưỡi ngựa; bị kẻ thù đuổi kịp và giết chết, tất cả chỉ vì thiếu quan tâm đến một chiếc đinh móng ngựa. (For want of a Nail the Shoe was lost; for want of a Shoe the Horse was lost; and for want of a Horse the Rider was lost; being overtaken and slain by the Enemy, all for want of Care about a Horse-shoe Nail.) – Benjamin Franklin
(3) Ngựa là hiện thân của những giấc mơ của con người về chính mình – mạnh mẽ, quyền lực, xinh đẹp – và nó có khả năng giúp chúng ta thoát khỏi cuộc sống tẻ nhạt. (A horse is the projection of peoples’ dreams about themselves – strong, powerful, beautiful – and it has the capability of giving us escape from our mundane existence.) – Pam Brown

________________

Quán Tâm…

Tu đúng đường, quán tâm hướng nội.
Nhờ đuốc Phật soi sáng tâm mình.
Để thấy rõ lỗi lầm tu sửa !
Chớ hướng ngoại, xét việc ngoài cửa !

Thấy lỗi mình chớ xét lỗi người.
Nhìn tâm mình mới thấy Tâm Viên !
Như khỉ chuyền cành không ngừng nghỉ.
Còn ý như ngựa hoang Ý Mã !

Trong sát na phi khắp thế gian !
Đạo lực nào ? điều phục giây cương.
Biến ngựa hoang vâng lời ngựa quý…
Sửa tâm phải luôn nhớ Tàm Quý.

Điều phục ba quân nhìn thấy khó.
Những đâu bằng điều phục tâm mình !
Nhốt được con khỉ cho tâm an.
Ý dừng chạy quanh, tâm quán chiếu.

Điều phục Tâm Ý trước tiên đã.
Mới bắt đầu hướng Phật tiến tu…

Viên An

________________

Tâm viên, Ý mã – Quán Tâm

Mừng năm Bính Ngọ vừa về,
Ngắm hình dáng đứng, chân kề vó phi.
Ý cuồng, át bởi sân si,
Quên bao thuần phục, luyện… ghi cả đời.

Tâm viên, ý mã nhất thời,
Dẫn bao khổ luyện, khi rời… dây cương.
Một sai lầm… bất bình thường,
Như long đinh một, cả phường ngựa sai.

Tâm viên, ý mã khó thay,
Chuyên cành khỉ đã không ai… đổi rời.
Dã hoang từ thuở thiếu thời,
Luyện tu phải học, để vơi bớt dần.

Quán tâm theo đúng… rất cần,
Quay về hướng nội, ngoại thân… bề ngoài.
Biết đâu ảnh, thật… không thay,
Huyễn trăng đáy nước, ngựa bay… được gì?

Tâm viên, Ý mã nổi khi,
Dây cương thuần phục, roi thì khắc sâu.
Lỗi lầm một phút… sửa mau,
Vết hằn còn đó, khổ đau… khiếp người.

Sát na qua thoáng cuộc đời,
Hung hăng thắng thế, để rồi… sa cơ.
Thấu rằng huyễn ảo mộng mơ,
Hiểu sâu chân lý lên bờ… xuống mương.

Xuân mùa ba tháng qua đường,
Mười hai con giáp bình thường vẫn xoay.
Vô thường đứng trước đổi thay,
Quả nhân lý lẽ thật ngay… rõ ràng.

“Tâm viên, Ý mã” phải ràng,
Tu là quán chiếu lơ làng… sẩy chân.
Thân theo… trụ hoại, biến dần,
Nghiệp, duyên sai đúng ghi… cần nhớ tâm.

Cương lơi… chặt, tự ta cầm.

tp