Chỉ có thực tại – Ý nghĩa đẹp của sự hội ngộ hằng năm của các hội đoàn

(Đây là những gì suy tư của người viết về những cuộc hội ngộ của những bạn đồng học chung một mái trường sau thời gian xa cách khá dài từ 40-50 năm).

Mỗi người, một dòng thời gian.

Bốn mươi năm gặp lại, ta tìm nhau trong những gương mặt đã không còn là những gương mặt ngày xưa.

Trong cuộc sống, mỗi người ra trường sẽ có một góc nhìn, một con đường và một số phận khác nhau. Việc chấp nhận sự khác biệt của nhau, giữ lại tình nghĩa thuần túy và trân trọng kỷ niệm mà không bị ràng buộc bởi nó chính là đỉnh cao của sự tri kỷ.

Người mang theo một miền ký ức, người bước đi với những điều đang sống, người giữ chặt những ngày đã mất, người lặng lẽ đặt chúng xuống như đặt một chiếc vali nặng bên đường.

Không ai hoàn toàn đúng, cũng chẳng ai hoàn toàn sai. Mỗi con người đều có một dòng thời gian riêng
chảy qua thân phận mình.

Có người cần quá khứ để biết mình đã từ đâu đến.
Có người cần hiện tại để biết mình còn muốn đi về đâu.

Ta không thể bắt một dòng sông chảy ngược về nguồn, cũng không thể trách một người vẫn còn nghe tiếng nước của những mùa đã qua.

Chúng ta trở về đây, không phải để phán xét những ai đang sống với quá khứ, cũng không phải để đề cao hiện tại một cách khiên cưỡng. Chúng ta ở đây để cùng nhau học một điều khó hơn: Chấp nhận rằng thời gian đã làm mỗi người trở thành một con người khác.

Sau tất cả những dâu bể ngoài cuộc đời, mỗi người trong chúng ta đều đã thay đổi, đã có những trải nghiệm riêng, những góc nhìn riêng. Chúng ta giữ lại tình nghĩa, không nhất thiết phải giữ lại cách nhìn. Chúng ta trân trọng kỷ niệm, không nhất thiết phải sống trong kỷ niệm. Hãy để cho mỗi người được là chính mình của ngày hôm nay, với tất cả sự trân trọng và bao dung nhất.

Hãy nâng những cuộc hội ngộ thông thường thành một cuộc hội ngộ của sự trưởng thành, bao dung và tỉnh thức.

Và có lẽ, điều mà chúng ta cần chấp nhận nhất lúc này: Sống trong hiện tại không phải là quay lưng với quá khứ; đó là không bắt quá khứ phải tiếp tục sống thay cho hiện tại.

Điều ta có thể làm là nhìn nhau bằng đôi mắt rộng hơn: Đây là người bạn của tuổi hai mươi, nhưng cũng là người đã đi qua bốn mươi năm đời sống.

Và ta cũng vậy. Ta không còn là người của ngày ấy,
người kia cũng không còn là người của ngày ấy.

Nếu cứ đòi hỏi nhau phải trở lại với hình bóng cũ,
thì chính ta đang từ chối món quà của thời gian.

Hãy để mỗi người được là chính mình sau tất cả những gì họ đã trải qua. Ta giữ lại tình nghĩa, không nhất thiết phải giữ lại cách nhìn. Ta trân trọng kỷ niệm, không nhất thiết phải sống trong kỷ niệm.

Ta có thể thương một con người mà không cần đồng ý với cách họ sống. Và có thể bước tiếp mà không cần phủ nhận con đường phía sau.

Bởi trưởng thành có lẽ là thế: chấp nhận người khác đã đổi thay, chấp nhận mình cũng đã đổi thay, và bình thản gặp nhau ở nơi duy nhất cả hai còn có thể gặp — ngay trong giây phút này.

Quá khứ là điều đã thành, tương lai là điều chưa đến,
còn cuộc gặp này là một món quà đang xảy ra.

Xin đừng biến nó thành một bảo tàng. Hãy ngồi xuống, uống với nhau một chén trà, nhìn nhau như những con người vừa đi qua một đoạn rất dài của đời mình, rồi mỉm cười: “May thay, chúng ta đã từng gặp nhau. Và may thay, chúng ta không còn phải giống nhau nữa”.

Và từ đó, người viết từng nhủ thầm : Hội ngộ có một giá trị mà “hiện tại” không thay thế được.

Một hội đoàn của trường học gặp nhau hằng năm có thể có những lợi ích rất thật:

– Giữ gìn ký ức chung: những năm tháng đại học là một phần lịch sử của mỗi người.

– Nối lại những quan hệ đã đứt quãng: có những người ta chỉ có thể gặp lại trong một dịp như vậy.

– Nhìn thấy sự biến đổi của chính mình: gặp bạn cũ đôi khi giống như nhìn vào một tấm gương của 40 năm trước.

– Biết ơn một thời đã qua: thầy cô, bạn bè, những cơ hội và cả những khó khăn từng góp phần tạo nên mình.

Và đôi khi, một cuộc gặp có thể chữa lành một khoảng cách kéo dài nhiều thập niên.

Tuy nhiên có một điều rất quan trọng: kỷ niệm chỉ có giá trị khi nó phục vụ đời sống hiện tại.

Nếu hội họp trở thành việc liên tục tái dựng “thời hoàng kim”, so sánh địa vị, thành đạt, tiền bạc, chức vụ… thì ký ức có thể biến thành một căn phòng mà người ta cứ sống mãi bên trong.

Vì sao vậy ?

Có người cần quá khứ để có căn cước. Có người cần hiện tại để có tự do.
Người thứ nhất hỏi: “Chúng ta đã từng là ai?”

Người thứ hai hỏi: “Bây giờ chúng ta đang là ai?”

Và người trưởng thành có lẽ dần học được cách hỏi cả hai: “Tôi đã từng là ai, điều gì đã tạo nên tôi, và từ tất cả những điều ấy, hôm nay tôi muốn sống thế nào?”

Và theo thiển ý người viết : nguyên tắc cho những cuộc hội ngộ có lẽ nên như thế này:

– Hội ngộ để nhớ — nhưng không để mắc kẹt.
- Trở về để biết ơn — nhưng không để quay lui.
- Nhìn lại để hiểu mình — nhưng vẫn sống ở hôm nay.

Cũng xin được nói thêm việc hội ngộ không phải để phán xét người sống với quá khứ, cũng không phải để đề cao hiện tại, mà để học một điều khó hơn: chấp nhận rằng thời gian đã làm mỗi người trở thành một con người khác.

Lời kết :

Có một nghịch lý rất thú vị về vô ngã : Cái “tôi” hiện tại cũng được tạo nên bởi vô số cái “tôi” trong quá khứ”.

Sinh viên năm nhất ngày xưa vẫn không còn đó. Nhưng nếu không có người sinh viên ấy, sẽ không có con người hôm nay.

Cho nên: “Không cần sống trong quá khứ để biết ơn quá khứ. Ta có thể quay lại nhìn nó, mỉm cười, cảm ơn nó, rồi bước tiếp”.

Giống như đứng trên một cây cầu:

một đầu cầu là ký ức,
đầu kia là hiện tại,
còn mình đang đứng ở giữa dòng thời gian.

Do vậy kính mượn bài thơ có một chút tinh thần vô ngã mà không phủ nhận cái ngã.

Mỗi lần gặp lại, nối bờ vui,
Hội ngộ để nhớ, chẳng ngậm ngùi.
Trở về biết ơn, không quay lại,
Qua bạn hiểu mình….chẳng thụt lui

Thời gian bôi xóa nét ngây thơ,
Mỗi người giờ đã khác ngày xưa.
Chấp nhận dòng đời muôn vạn lối,
Góc nhìn dẫu khác, nghĩa tình vừa.

Kỷ niệm nâng niu, chẳng đắm chìm,
Quá khứ xin gửi lại con tim.
Không bắt ngày xưa thay hiện tại,
Sống trọn hôm nay, nhẹ nỗi niềm.

Mỗi người hãy cứ là chính mình,
Sau những thăng trầm, những nhục vinh
Cách nhìn dẫu khác, không phán xét,
Ấm áp lòng nhau trọn nghĩa tình.

Dòng chảy thời gian, lặng lẽ trôi
Mỉm cười quá khứ, vẫy tay mời.
Hiện tại ngồi đây, đừng mắc kẹt
Nắm tay bước tiếp giữa đất trời.

Đó là thương nhau không phải vì người kia còn giống ký ức của mình, mà vì ta đủ rộng để cho họ được trở thành chính họ. Và có lẽ điều người viết trăn trở nhất là “Ta trở về với quá khứ để sống lại nó, hay để hiểu mình của hiện tại? Và những cuộc hội ngộ hằng năm ta có nên tham dự hay không?

Có lẽ chỉ cần giữ một câu hỏi: “Ta gặp lại quá khứ để trở về với hiện tại,
hay ta gặp lại quá khứ vì chưa thể rời khỏi nó?”

Hai việc ấy nhìn bên ngoài giống nhau, nhưng bên trong hoàn toàn khác nhau. Và “Trưởng thành là có thể nhìn lại tất cả mà không cần trở thành lại con người của ngày hôm qua” .

Và nếu một hội đoàn trường học có thể tạo ra những cuộc gặp như vậy, nơi người ta không chỉ khoe “mình đã thành đạt thế nào” mà còn có thể ngồi cạnh nhau và nói: “Bốn mươi năm qua, chúng ta đã trở thành những con người khác nhau. Nhưng thật may, chúng ta vẫn có thể nhận ra nhau.”, đó là một ý nghĩa rất đẹp của hội ngộ.

Sydney,30/9/2026
Huệ Hương