Để trở thành vị kiến trúc sư cho bản mệnh mình theo Nietzsche

Thật hữu ích cho những ai có thể nhìn thấy được khía cạnh “xây dựng” trong triết học của Nietzsche! Rất nhiều người chỉ dừng lại ở việc thấy ông phê phán, đập tan các giá trị cũ (chủ nghĩa hư vô), mà quên mất rằng ông phá hủy là để dọn chỗ cho sự sáng tạo.

Chúng ta có thể đọc được những tư tưởng này rải rác trong các tác phẩm sau đây :

1- câu “Become who you are.” trong tác phẩm “Zarathustra đã nói như thế” lĐể hiểu thật đúng nên dịch là “Bạn không phải đi tìm một “bản ngã mới”mà phải trở thành phiên bản sâu nhất của chính mình”.

2- câu “One must still have chaos in oneself to give birth to a dancing star.” trong tác phẩm “Zarathustra đã nói như thế” nên hiểu đúng là :“Đừng sợ mâu thuẫn, đau khổ vì đó là nguyên liệu sáng tạo”.

3- câu “Man is something that shall be overcome”.
trong tác phẩm “Zarathustra đã nói như thế” được hiểu đúng là “Bạn không phải “đích đến”mà bạn chính là một quá trình vượt qua chính mình”.

4-câu .“He who has a why to live can bear almost any how” trong tác phẩm “Twilight of the Idols” được hiểu đúng là “Không phải đời dễ sống sẽ khiến bạn mạnh mẻ mà bạn cần có ý nghĩa , tư duy đủ sâu”.

5- câu “What does not kill me makes me stronger” trong tác phẩm “Twilight of the Idols “được hiểu đúng là “Khổ đau không tự làm bạn mạnh lên mà cách bạn dùng khổ đau để vượt thoát mới làm bạn mạnh”.

6- Amor Fati” (Yêu lấy định mệnh) xuất hiện trong nhiều tác phẩm, đặc biệt The Gay Science) hiểu đúng là “Không chỉ chấp nhận số phận mà hãy yêu luôn cả những gì đã xảy ra”.

7- câu “Give style to your character.” trong tác phẩm “The Gay Science “ và nên hiểu đúng ý nghĩa ông muốn nói “Sống không chỉ “đúng”mà còn phải có phong cách riêng”.

Như vậy để trở thành “vị kiến trúc sư” cho vận mệnh của chính mình theo tư tưởng Nietzsche, chúng ta có thể tập trung vào 3 trụ cột thiết kế sau:

1-) Trước nhất cần có một bản thiết kế Amor Fati” (Yêu lấy định mệnh)

Một kiến trúc sư giỏi không phàn nàn về mảnh đất mình có; họ tận dụng địa hình đó để xây nên kiệt tác.

Đo đó trong cuộc sống đừng chỉ chấp nhận những khó khăn hay quá khứ của bạn, hãy yêu chúng.

Coi mọi nghịch cảnh là “nguyên vật liệu” cần thiết. Thay vì hỏi “Tại sao điều này xảy ra với tôi?“, hãy hỏi “Tôi có thể xây dựng được gì từ điều này?”.

2-) Sau đó cần 1 nền móng Ý chí hùng cường” (Will to Power) Trong kiến trúc của Nietzsche, đây không phải là quyền lực thống trị người khác, mà là sự tự chủ.

Vậy nên người kiến trúc sư cho bản mệnh mình cần ý chí vượt lên trên những bản năng tầm thường và sự lười biếng của chính mình.

Mỗi khi ta có thể kỷ luật bản thân hoặc vượt qua một nỗi sợ, chúng ta đang đóng một chiếc cọc móng vững chắc cho tòa nhà vận mệnh.

3-) và cuối cùng là công cụ để thi công “ Sự tái định giá mọi giá trị” Nietzsche khuyến khích hãy ngừng sử dụng những “bản vẽ mẫu” của xã hội hay đám đông.

Và hãy tự vấn xem những tiêu chuẩn về thành công, hạnh phúc mà chúng ta đang theo đuổi là do ta tự chọn hay do người khác áp đặt?

Để trở thành 1 kiến trúc sư thực thụ sẽ tự thiết kế hệ giá trị riêng phù hợp với bản chất con người mình., có lẽ nên phối hợp câu châm ngôn nổi tiếng nhất về sự tự hoàn thiện và chuyển hóa bản thân của Friedrich Nietzsche.””Bạn phải sẵn sàng tự thiêu cháy chính mình trong ngọn lửa của riêng mình; làm sao bạn có thể trỗi dậy mới mẻ nếu trước tiên bạn không trở thành tro bụi (“You must be ready to burn yourself in your own flame; how could you rise anew if you have not first become ashes?”) thì chúng ta cần tự nhắc mình “Phá hủy (trở thành tro bụi) chỉ là giai đoạn “san lấp mặt bằng”… Đừng ở lại trong đống tro tàn quá lâu. Nietzsche phê phán cái cũ là để thúc giục chúng ta trở thành Übermensch (Siêu nhân) – những người tự tạo ra ý nghĩa cho cuộc đời mình trong một thế giới không có sẵn.

Lời kết

Đừng nhầm lẫn giữa “vật liệu xây dựng” (kiến thức, châm ngôn) và “việc xây dựng” (hành động thực tế) vì một kiến trúc sư không tự hào vì có nhiều gạch trong kho, họ tự hào vì số gạch đã được xây lên tường, do đó : Đừng tích lũy kiến thức như một người sưu tầm tem, hãy tiêu hóa nó như một lực sĩ ăn uống để lấy sức mạnh.

Nietzsche từng ví von việc nhồi nhét kiến thức mà không áp dụng giống như việc ăn quá nhiều mà không tiêu hóa được và cần nhắc mình “Một vị kiến trúc sư giỏi không cần sở hữu mọi bản vẽ trên đời, họ chỉ cần một nguyên lý vững chãi để xây nên tòa tháp của riêng mình”.

Và sau hết một vị kiến trúc sư vận mệnh chỉ cần một bản vẽ đúng đắn (trách nhiệm) và một tinh thần thép để hoàn thành công trình của đời mình, và mỗi khi gặp những nghịch cảnh oan trái, người kiến trúc sưu giỏi của vận mệnh sẽ mỉm cười và tự nhủ: “Đây chính là vật liệu để mình xây dựng sự cao thượng”.

Đường kia như đã vạch rồi,
Ta đi — từng bước chẳng rời ý tâm.
Nhưng không cúi mặt âm thầm,
Mỗi chân ta đặt — âm vang đổi hình.

Số phận chỉ vẽ lộ trình,
Còn con đường đó — chính mình dựng lên.
Đến khi cuối dốc bên thềm,
Không còn “hoàn tất” — chỉ êm một đời.

“Con đường đời trao,
nhưng chính ta quyết định
nó trở thành bi kịch… hay tác phẩm.”

Huệ Hương